Սիլիկոնյան հովիտի և Վատիկանի միջև իսկական սառը պատերազմ է սկսվել․ կողմերը բացահայտորեն մեղադրում են միմյանց ամբողջ մարդկության ապագայի համար սպառնալիք ստեղծելու մեջ, գրում է NYP-ը։

Իր նոր հանրագիտարանային բուլայում Պապ Լևոն XIV-ը զգուշացրել է, որ արհեստական բանականության դարաշրջանում մարդկությունը վտանգում է «ընկնել խաբուսիկ և կեղծ նպատակների գերության մեջ» և կոչ է արել համաշխարհային կարգավորողներին խիստ հակազդել ԱԲ ստեղծողներին։ 42 000 բառից բաղկացած այս ծավալուն մանիֆեստը հրապարակվել է ճիշտ այն պահին, երբ միլիարդատեր և PayPal-ի համահիմնադիր Փիթեր Թիլը իր գլոբալ շրջագայության ընթացքում (ներառյալ ելույթը Հռոմում՝ հենց Վատիկանի պատերի մոտ) սկսել էր հակառակ ուղղվածությամբ արշավ։ Թիլը պնդում է․ հզոր այն գործիչը, որը փորձում է արգելակել տեխնոլոգիական առաջընթացը, հենց նա էլ կլինի Նոր Կտակարանում կանխագուշակված նույն Նեռը։

Մեր աչքի առաջ ծավալվում է ԱԲ-ի ապագայի վերաբերյալ երկու բացարձակապես բևեռային քրիստոնեական տեսլականների պարադոքսալ և սարսափեցնող դիմակայություն․

Տեխնո-ուտոպիական տեսլական (Փիթեր Թիլ)․ ԱԲ-ն կոչված է բացահայտելու մարդու առավելագույն ներուժը և մեզ տանելու դեպի անմահություն։

Էքզիստենցիալ տեսլական (Վատիկան)․ ԱԲ-ն հիմնարար սպառնալիք է հենց մարդկային էության համար։

Մինչ հովվապետը զգուշացնում է, որ ԱԲ ստեղծողները Աստծո դեր են խաղում և աղետի հետ սիրախաղ են անում, Թիլը հակադարձում է․ ցանկացած ոք, ով կանգնում է առաջընթացի ճանապարհին, Նեռի «լեգեոներ» է։

Փիթեր Թիլի մարգարեությունը․ Նեռը որպես լուդդիտ

Նոր Կտակարանը կանխագուշակում է առաջին հայացքից կարեկից կեղծ մարգարեի հայտնվելը, որը մարդկությանը կգայթակղի խաղաղության և բարգավաճման կեղծ խոստումներով, բայց ի վերջո կբերի միայն տառապանքներ՝ իսկական Մեսիայի գալուստից առաջ։

Թիլը, համոզված բողոքական լինելով, կարծում է, որ այս աստվածաշնչյան պահն արդեն վրա է հասել։ Նրա տեսակետից ԱԲ-ն մարդկությանը իր էվոլյուցիայի գագաթին բարձրացնելու շեմին է, և Նեռի կերպարը կբարձրանա հենց այն բանի համար, որպեսզի խանգարի այս տեխնո-ուտոպիային։

«21-րդ դարում Նեռը լուդդիտ է, որը ցանկանում է կանգնեցնել ամբողջ գիտությունը, — զգուշացրել էր Թիլը իր ելույթում։ — Ուշ մոդեռնի դարաշրջանում, երբ գիտությունը սկսեց թվալ վախեցնող և ապոկալիպտիկ... Նեռն ինչ-ինչ պատճառներով հակագիտական կերպարանք է ընդունել»։

Թիլը այս թեզը առաջ է մղում 2023 թվականից։ Նա երբեք հրապարակայնորեն չի նշել այն անձի անունը, ում համարում է Նեռ, բայց նշել է, որ նա շատ «լեգեոներներ» ունի, այդ թվում՝ Էլիեզեր Յուդկովսկուն ( «Ինչու գերխելացի ԱԲ-ն կսպանի մեզ բոլորիս» գրքի հեղինակը)։

Հոդվածներից մեկում Թիլը նուրբ ակնարկ է արել պատմական համատեքստի մասին՝ հիշեցնելով, որ տարբեր դարաշրջաններում հենց «հռոմեական պապերին» են առավել հաճախ կասկածել Նեռի դերում։ Նա արհամարհանքով Լև XIV-ին անվանել է «պրոգրեսիվ (woke) ամերիկացի պապ» և մտահոգություն է հայտնել, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը (որի քաղաքական արշավը Թիլը առատաձեռնորեն հովանավորել է) «չափազանց մոտ է հովվապետին»։

«Նեռի կարգախոսը “խաղաղություն և անվտանգություն”-ն է։ Ամենայն հավանականությամբ նա կհայտնվի մեծ մարդասերի կերպարով, որը վախեցած ամբոխին կներշնչի, որ խաղադրույքները չափազանց բարձր են», — հայտարարել էր միլիարդատերը։

Վատիկանի պատասխանը․ խաղադրույքներն իսկապես բարձր են

Իր հանրագիտարանային ուղերձում Պապ Լև XIV-ը հաստատել է․ խաղադրույքներն իսկապես ճակատագրական են։ Նա զգուշացրել է, որ ԱԲ-ն կարող է հրահրել զանգվածային գործազրկություն, ընտանիքի ինստիտուտի քայքայում և բերել աննախադեպ մասշտաբի պատերազմների։

Հովվապետը հանդես է եկել «աշխատատեղերի պահպանության» պաշտպանությամբ՝ նշելով, որ ընտանիքը փխրուն սոցիալական բարիք է, որին անմիջապես հարվածում են աշխատանքի բնույթը փոխող տնտեսական և տեխնոլոգիական վերափոխումները։ Պապը նաև ընդգծել է, որ անթույլատրելի է պատերազմում «մահաբեր որոշումները վստահել» արհեստական բանականությանը (օրինակ՝ հրթիռների և դրոնների ավտոմատ նշանառությունը)։ Նրա կարծիքով՝ դա միայն կարագացնի հակամարտությունները, կնվազեցնի բռնության կիրառման շեմը և «զոհերին կվերածի չոր վիճակագրական տվյալների»։

Լև XIV-ը ուղղակիորեն հարձակվել է Սիլիկոնյան հովիտի հսկաների վրա՝ մեղադրելով նրանց «գիտելիքի, տվյալների և որոշումներ կայացնելու լիազորությունների մենաշնորհման», ինչպես նաև իրենց իշխանությունը «վերևից» ոչ թափանցիկ և միակողմանի կերպով պարտադրելու մեջ։ Պապի դիրքորոշման աջակցությամբ Վատիկանում հանդես է եկել Anthropic ստարտափի համահիմնադիր Քրիս Օլահը։ (Սակայն արժե հարց տալ՝ արդյոք Anthropic-ը տարբերվո՞ւմ է ԱԲ մյուս հսկաներից, թե՞ սա պարզապես նույն արտադրանքը վաճառող «լավ տղաների» ինքնադիրքավորումն է)։

Պապը կոչ է արել ԱԲ-ի գլոբալ կարգավորման, ներառյալ՝ անկախ աուդիտ և ալգորիթմների թափանցիկություն։ Իսկ Թիլը դրանում տեսնում է գլխավոր ծուղակը․ նրա կարծիքով հենց Նեռն է կոչ անելու գլոբալ վերահսկողության՝ «միասնական համաշխարհային կառավարություն» ստեղծելու համար։

Պապ Լև XIV-ը կոշտ քննադատության է ենթարկել կեղծ կրոնական մեսիական բարդույթը, որը բնորոշ է Big Tech-ի որոշ առաջնորդների։ Նա կոչ է արել մարդկությանը չտրվել «տեխնոլոգիաների գայթակղությանը, որոնք խոստանում են ազատել մեզ ցանկացած թուլությունից», և հիշեցրել է «խորապես մարդկային մնալու հրատապ պարտքի» մասին համատարած տեխնո-օպտիմալացման դարաշրջանում։

Սա ուղիղ հարված է տրանսհումանիզմին՝ այն հայեցակարգին, ըստ որի մարդն ու մեքենան պետք է միաձուլվեն կիբորգի մեջ՝ առավելագույն ներուժի հասնելու համար։ Փիթեր Թիլը բացահայտորեն նույնականացնում է իրեն ոչ միայն որպես քրիստոնյա, այլև որպես տրանսհումանիստ։ The New York Times-ի փոդքաստում նա պաշտպանել է այս գաղափարը․

«Մենք ուզում ենք արմատական փոխակերպում, որի դեպքում ձեր բնական մարմինը կվերածվի անմահի։ Մենք ուզում ենք, որ դուք կարողանաք փոխել ձեր սիրտը, ձեր միտքը և ձեր ամբողջ մարմինը... ամբողջությամբ փոխակերպել ինքներդ ձեզ»։

Թիլը պնդում է, որ տրանսհումանիզմը լիովին համապատասխանում է հուդա-քրիստոնեական ոգուն․ «Խոսքը բնությունը հաղթահարելու մասին է։ Մարդն ընկել է... և դուք պետք է գերազանցեք ու հաղթահարեք այդ անկումը»։

Վատիկանը կտրականապես մերժում է այս դիրքորոշումը։ Իր հանրագիտարանային ուղերձում Պապը դատապարտել է «ցանկացած փորձ, որը մարդկային արժանապատվությունը զոհաբերում է արդյունավետությանը և ձգտում է հասնել երկնքին առանց Աստծո օրհնության»։

Երկու առաջնորդներն էլ իրենց քրիստոնեական հավատն օգտագործում են որպես արհեստական բանականության վերլուծության օպտիկա, և երկուսն էլ հանգել են նույն սարսափեցնող եզրակացությանը․ նրանց հակառակորդը կարող է լինել աշխարհի վերջի նախակարապետը։

Քանի դեռ նրանք ապագայի ապոկալիպտիկ պատկերներ են գծում, ԱԲ-ն դեռևս աշխարհը տակնուվրա չի արել՝ սահմանափակվելով առօրեական խնդիրների ավտոմատացմամբ։ Կդառնա՞ այն իմաստավորված մարդկային աշխատանքի կործանման պատճառ, թե՞ հակառակը՝ կազատի մեր ժամանակը ստեղծագործության նոր հորիզոնների համար, ցույց կտա ժամանակը։ Առայժմ մենք հավասարապես հեռու ենք թե՛ զանգվածային ոչնչացումից, թե՛ կիբեռնետիկական ուտոպիայից։ Եվ, իհարկե, հեռու ենք նաև նրանից, որպեսզի ապացուցենք, թե այս երկուսից ով է իսկական Նեռը։

Source: https://news.am/hy/news/1038793