2026 թվականի մայիսի վերջին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը կտրուկ արձագանքեց Իրանի և Օմանի միջև քննարկումներին՝ կապված Հորմուզի նեղուցով նավերի անցման համար վճարների համակարգի հնարավոր ներդրման հետ։ Այդ նեղուցը համաշխարհային նավթի մատակարարման կարևորագույն ուղիներից մեկն է, գրում է Le Monde-ը։

Հակամարտության առիթ դարձան տեղեկությունները, ըստ որոնց՝ Թեհրանն ու Մասկատը քննարկում էին նեղուցով անցնող նավերից տարանցիկ վճարներ գանձելու գաղափարը, ինչպես նաև այդ ռազմավարական հատվածի ավելի սերտ տարածաշրջանային կարգավորման տարբերակները։

Վաշինգտոնը նման նախաձեռնությունները ընկալեց որպես Հորմուզի նեղուցում Իրանի ազդեցությունն ուժեղացնելու փորձ և նավարկության ազատության սկզբունքի հնարավոր սահմանափակում։ Ինչպես նշում է Le Monde-ը, Դոնալդ Թրամփը խիստ քննադատել է Օմանին։

«Օմանը պետք է իրեն պահի այնպես, ինչպես մյուս երկրները, երբ խոսքը վերաբերում է միջազգային նավարկությանը», - հայտարարել է նա՝ հավելելով, որ նման ցանկացած սխեմա կարող է ԱՄՆ-ի կողմից հանգեցնել լուրջ հետևանքների։

Իր հերթին, ամերիկյան վարչակազմում հայտարարել են, որ «Հորմուզի նեղուցով անցման ռեժիմում որևէ փոփոխություն չի կարող ընդունվել առանց միջազգային համաձայնեցման», ինչը փաստացի նշանակում է տարածաշրջանային նախաձեռնությունների մերժում առանց արևմտյան տերությունների մասնակցության։

Օմանը, իր հերթին, մերժել է նեղուցի նկատմամբ քաղաքական վերահսկողություն հաստատելու փորձերի մասին մեղադրանքները՝ ընդգծելով, որ քննարկվող միջոցները բացառապես տեխնիկական և վարչարարական բնույթ ունեն և կապված են նավարկության կարգավորման, անվտանգության և բնապահպանական հարցերի հետ։ Մասկատը պնդում է, որ գործում է միջազգային ծովային իրավունքի շրջանակում և չի ձգտում սահմանափակել նեղուցով անցման ազատությունը։

Le Monde-ը նշում է, որ այս դրվագը տեղավորվում է Պարսից ծոցի շուրջ լարվածության և ռազմավարական ծովային ուղիների վերահսկողության համար մրցակցության ավելի լայն համատեքստում։ Հորմուզի նեղուցը շարունակում է մնալ համաշխարհային էներգետիկ լոգիստիկայի կարևորագույն կետերից մեկը, որով անցնում է նավթի գլոբալ մատակարարումների զգալի մասը, ուստի դրա օգտագործման կանոնների ցանկացած փոփոխություն մեծ տերությունների սուր արձագանքն է առաջացնում։

Source: https://news.am/hy/news/1039827