Սթիվեն Հոքինգը պատմության մեջ մտավ որպես աշխարհի ամենանշանավոր տիեզերաբաններից մեկը և գիտահանրամատչելի, առևտրային մեծ հաջողություն ունեցած բեսթսելերի հեղինակ (թեև ոչ բոլորը այն կարդացել են մինչև վերջ)։ Սակայն վերջերս հայտնաբերված՝ նրա հոր անձնական օրագրերը, որոնք գրված էին գաղտնի ծածկագրով, ապացուցում են, որ դեռ շատ առաջ, երբ «Ժամանակի համառոտ պատմությունը» պատվավոր տեղ էր զբաղեցրել միլիոնավոր գրադարակներում, երիտասարդ Հոքինգը ծնողների անհանգստության գլխավոր աղբյուրն էր, գրում է Times-ը։

Նրա հայրը՝ Ֆրենկ Հոքինգը, լրջորեն անհանգստանում էր, որ որդուն նպատակասլացություն չի բավարարում։ 1961 թվականի հունվարին, երբ 19-ամյա Սթիվենը Օքսֆորդում սովորում էր բակալավրի աստիճանի համար, Ֆրենկն իր օրագրին վստահել է հետևյալ տողերը.

«Մենք փոքր-ինչ անհանգստացած ենք, թե ինչպիսին է մեծանում Սթիվենը։ Նա տանն աննպատակ շրջում է, ոչ մի նախաձեռնություն չի ցուցաբերում և գրեթե չի սովորում»։

Ֆիզիկոսի ծնողների՝ Ֆրենկ և Իզոբել Հոքինգների անձնական թղթերը հայտնաբերվել են գիտնականի առաջին պաշտոնական կենսագրության համար նյութեր հավաքելու ընթացքում, որը John Murray հրատարակչությունը կհրապարակի այս տարվա սեպտեմբերին։

Սթիվեն Հոքինգը, որը մահացել է 2018 թվականի մարտին՝ 76 տարեկան հասակում, դարձել էր ակադեմիական հանճարի և մարդկային տոկունության համաշխարհային խորհրդանիշ։ 21 տարեկանում նրա մոտ ախտորոշվել էր ամիոտրոֆիկ կողային սկլերոզ (շարժիչ նեյրոնների հիվանդություն), և բժիշկները նրան ընդամենը երկու տարվա կյանք էին տվել։ Ժամանակի ընթացքում նա գրեթե լիովին կորցրեց շարժվելու և խոսելու ունակությունը՝ աշխարհին հաղորդակցվելով միայն համակարգչային խոսքի սինթեզատորի օգնությամբ։ Սև խոռոչների և ձգողականության մասին նրա աշխատանքները նրան դարձրեցին գիտության գերաստղ, իսկ «Ժամանակի համառոտ պատմությունը» վաճառվեց ավելի քան 13 միլիոն օրինակով։

Այնուամենայնիվ, դատելով օրագրերից, ապագա հանճարին տանը միշտ չէ, որ խոստումնալից երիտասարդ էին համարում։

Նույն 1961 թվականի հունվարին Ֆրենկ Հոքինգը, լինելով արևադարձային հիվանդությունների խոշոր մասնագետ, վշտանում էր, որ որդին ժամանակը զուր է անցկացնում։

«[Իզոբելը] ասում է, որ նրա մոտ իմ նկատմամբ թերարժեքության բարդույթ է զարգացել (թեև դրա համար ոչ մի կարիք չկա), և որ նա կորցրել է հավատը Օքսֆորդի ֆիզիկայի հանդեպ՝ համարելով, որ այն զիջում է հումանիտար գիտություններին, — գրում էր Ֆրենկը։ — Շատ ցավալի կլինի, եթե այդպես է։ Նրա տարիքում ես մարդկանց մեջ դուրս գալու այրող ձգտում ունեի։ Եթե ես ունենայի գոնե նրա առավելությունների կեսը, շատ ավելիին կհասնեի»։

Այս եզակի փաստաթղթերը թաքցված էին Սթիվենի քրոջ՝ Մերիի տանը։ Դրանք փոխանցվել են գրող Գրեհեմ Ֆարմելոյին՝ «Հոքինգ․ նրա կյանքը և գործը» (Hawking: His Life and Work) գրքի վրա աշխատելու համար։

Ֆրենկ Հոքինգը իր գրառումները վարել է ավելի քան 60 տարի՝ գաղտնիության համար հաճախ օգտագործելով հունական այբուբենի վրա հիմնված ծածկագիր։ Ֆարմելոյին հաջողվել է կոտրել այդ համակարգը և թարգմանել ավելի քան 200 000 բառ, որոնցում մանրամասն նկարագրվում են Սթիվենի մանկությունը, նրա հիվանդությունը, ամուսնությունները և կարիերայի փուլերը։

Ինքը՝ Ֆրենկը, իր գրառումներում այսպես էր բացատրում նախազգուշական միջոցները. «Այս օրագիրն ի սկզբանե գրվել է հունական գրերով, որպեսզի ստացվի պարզ գաղտնի ծածկագիր, որն ապահովում է առավելագույն գաղտնիություն։ Դա անհրաժեշտ է ձեռագրի համար, որը կարող է ընկնել թշնամիների կամ խոցելի հարազատների ձեռքը»։

Ըստ ամենայնի, նոր գրքի նյութերը կներկայացնեն ընտանիքի բավականին ոչ հանդիսավոր, բայց ազնիվ դիմանկարը։ 1967 թվականի մայիսին, Սթիվենի ավագ որդու՝ Ռոբերտի՝ առաջին թոռան ծնվելուց կարճ ժամանակ անց, Ֆրենկը գրի է առել, թե որքան ծանր է իր համար շփումը որդու հետ, որի ֆիզիկական վիճակը արագորեն վատթարանում էր։

«[Սթիվենի] հետ ժամանակ անցկացնելը դանդաղ ու սարսափելի փորձություն է, — խոստովանում էր հայրը։ — Ամեն ինչ տեղի է ունենում այնքան տանջալից դանդաղ և ձգձգված։ Նրա խոսքը այնքան է դանդաղել և դարձել անհասկանալի, որ զրույց պահպանելը աներևակայելի դժվար է։ Ես նրան շատ եմ խղճում և նրա համար կանեմ այն ամենը, ինչ իմ ուժերի սահմանում է։ Բայց նրա կողքին լինելն ինձ ընդհանրապես ուրախություն չի պատճառում»։

Source: https://news.am/hy/news/1038302